Priručnik za osuđena lica

Status osuđenih lica u zatvorskom sistemu regulisan je Zakonom o izvršenju krivičnih sankcija (“Sl.list RCG”, br. 25/94) i Pravilnikom o kućnom redu za izvršenje kazne zatvora u Zavodu za izvršenje krivičnih sankcija. Ovaj pravilnik  mora biti dostupan  svakom osuđenom i prekršajno kažnjenom licu  za sve vrijeme izdržavanja kazne zatvora  i ono ima pravo i dužnost  da se upozna sa njegovim sadržajem.

GDJE SE IZDRŽAVA KAZNA ZATORA?   
Lica pravosnažno osuđena na kaznu zatvora dužu od šest mjeseci smještaju se u Kazneno- popravni dom (KPD) Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija. Lica osuđena na kaznu zatvora do šest mjeseci i lica osuđena u prekršajnom postupku smještaju se u Zatvor za kratke kazne i Zatvor u Bijelom Polju.

POSTUPAK PRILIKOM PRIJEMA U KAZNENO POPRAVNI DOM
Prilikom  prijema u KPD lice osuđeno na kaznu zatvora dužno je da dežurnom službenom licu preda uputni akt nadležnog suda i pravosnažnu sudsku odluku. Dežurni službenik KPD će potom utvrditi idenitet osuđenog, obaviti pretres lica i stvari. Biće izvršen ljekarski pregled, fotografisanje i daktiloskopiranje.  Osuđeno lice smješta se potom u Odjeljenje za ispitivanje ličnosti gdje se ispituje sa medicinskog, sociološkog, kriminološkog, psihološkog, bezbjednosnog i drugih aspekata.
Po prijemu na odsluženje kazne zatvora osuđeno lice se upisuje u matičnu knjigu i za njega se obrazuje lični list.

PROGRAM TRETMANA TOKOM IZDRŽAVAJA KAZNE
Na osnovu rezultata ispitivanja ličnosti, zavisno od vrste krivičnog djela, visine kazne, ranije osuđivanosti, stepena umišljaja pri izvršenju krivičnog djela, vinosti, individualnih sklonosti, načina dolaska na izdržavanje kazne, kao i drugih okolnosti, utvrđuje se program  tretmana svakog osuđenog lica pojedinačno. Tim programom osuđeno lice biće raspoređeno u jednu od četiri klasifikacione grupe, biće mu određen smještaj, prevaspitna gupa, radno mjesto, slobodne aktivnosti i druge mjere tretmana.
Program tretmana mijenja se u skladu sa osuđenikovim ponašanjem i uspješnosti izvršavanja pojedinačnog programa i okolnosti koje mogu nastupiti tokom izdržavanja kazne. Od osuđenog lica traži se sudjelovanje u programu izdržavanja kazne. Zbog dobrog vladanja tokom odsluženja kazne, lice može biti razvrstano u povoljniju grupu sve do najpovoljnije, Prve grupe. Raspoređeni u Prvu grupu  mogu biti smješteni u Poluotvorenom odjeljenju gdje su predviđene brojne pogodnosti.

ŠTA SA LIČNIM STVARIMA?        
Osuđenom licu biće ostavljeno za ličnu upotrebu: pribor za održavanje  lične higijene, pribor za brijanje osim britve i žileta, pribor za čišćenje i održavanje odjeće, cigarete i pribor za pušenje, pribor  za pisanje, ortopedska sredstva, naočare, sportska oprema, porodične fotografije, spisi i dokumentacija u vezi presude.
Osuđenom licu kome je tretmanom određen smještaj u Poluotvorenom odjeljenju dozvoljeno je još da zadrži ručni sat i mobilni telefon.
Nedozvoljene stvari biće oduzete i pohranjene na odgovarajućem mjestu do vremena predviđenog za vraćanje. O oduzetim stvarima biće sačinjen zapisnik. 

SMIJE LI OSUĐENO LICE ZADRŽATI NOVAC?
Novac osuđenog lica polaže se na depozitni račun i koristi se prema pravilima kućnog reda. Novac uplaćuju osobe koje posjećuju osuđeno lice. 

UPOZNAVANJE SA PRAVILIMA  
Po prijemu na izdržavanje kazne osuđeno lice  biće upoznato sa pravima i dužnostima koje ima za vrijeme izdržavanja kazne, načinom na koji može ostvarivati svoja prava i disciplinskim kaznama koje mu se mogu izreći. Biće mu dostupni svi propisi koji regulišu njegov položaj, prava i dužnosti i to na metrinjem jeziku.

KOJA PRAVA IMA OSUĐENO LICE?

Osuđenom licu  obezbjeđuje se zaštita prava na:
 

  • zdravstvenu zaštitu
  • dopisivanje
  • posjete
  • prijem pošiljki
  • bračni život
  • vjerski život
  • prava po osnovu rada
  • pravo na informisanje
  • pravo na pravnu pomoć.

PRAVA MOGU BITI OGRANIČENA     
Radi zaštite reda i sigurnosti načelnik osuđenom licu može ograničiti neko od ovih prava, a osuđenik može na odluku načelnika podnijeti prigovor direktoru. Osuđeno lice, međutim,  ima pravo  da iznese žalbu ili pritužbu načelniku, ako smatra da su povrijeđena njegova zakonom utvrđena prava  ili zbog nepravilnosti koje su mu učinjene. Načelniku se može obratiti i radi rješavanja svojih ličnih, porodičnih i drugih problema.
Osuđeno lice ima pravo da se obrati ovlašćenom službeniku Ministarstva pravde koji vrši kontrolu zakonitosti izvršenja kazne zatvora.

SMJEŠTAJ 
Osuđeno lice smješta se u višekrevetnu prostoriju. Muška i ženska lica kaznu zatvora izdržavaju odvojeno. Prostorije za boravak i rad osuđenog lica moraju  se koristiti  strogo namjenski i u propisano vrijeme. Svako osuđeno lice zadužuje se sa posebnim ležajem i posteljinom, garderobnim  ormarom za smještaj stvari koje može držati kod sebe.                                               

ODRŽAVANJE HIGIJENE ZAJEDNIČKIH PROSTORIJA     
Kreveti moraju preko cijelog dana biti uredno namješteni, a  lične stvari uredno odložene u ormaru. U toku noći, u sobama gdje osuđena lica spavaju mora gorjeti prigušeno svijetlo.                                                                                                                                  
Sve prostorije i oprema koji su u funkciji smještaja  i boravka osuđenih lica moraju se svakodnevno održavati čisto i uredno.
Ustajanje, održavanje lične higijene i higijene prostorija, odlazak na rad i povratak sa rada, uzimanje dnevnih obroka, boravak na čistom vazduhu, slobodne aktivnosti  i odlazak na noćni odmor odvijaju se prema utvrđenom dnevnom rasporedu.

LIČNA HIGIJENA    
Osuđeno lice dužno je da svakodnevno održava opštu i ličnu higijenu. Kupanje se obavlja najmanje  jednom nedjeljno, a po potrebi  i češće. Kosa mora biti čista i uredno očešljana. Osuđena lica muškog pola dužna su da se redovno briju.
Osuđeno lice koje radi u kuhinji, restoranima, kantinama ili koja u vršenju svojih redovnih poslova dolazi u dodir sa životnim namirnicama, podliježe redovnom sanitarnom pregledu, shodno opštim propisima i ne može početi sa radom do dobijanja sanitarne dozvole.

PREHRANA     
Osuđeno lice dobija najmanje tri obroka dnevno kalorične vrijednosti od najmanje 3.000 kalorija dnevno, a sastav i hranjivu vrijednost kontroliše ljekar ili druga osoba medicinske struke. Prema mogučnostima Zavoda odobriće se prehrana u skladu sa zatvorenikovim vjerskim potrebama. Trudnice, doilje i bolesni dobijaju hranu koju odredi ljekar.

TOKOM IZDRŽAVANJA KAZNE MOŽE SE RADITI      
Osuđenom licu se, u sklopu tretmana, omogućava rad u skladu s njegovim zdravstvenim sposobnostima, stečenim znanjima i mogućnostima Zavoda za izvršenje krivičnih sankcija.

RAD SE PLAĆA          
Osuđenik koji radi ima pravo na naknadu za rad. Naknada se određuje u visini od 50 odsto od garantovane plate. Onaj koji se ističe može i dodatno biti nagrađen. Rad osuđenika ne računa se u radni staž. Osuđenik se osigurava od nezgoda na poslu i od profesionalnih oboljenja. Radno vrijeme traje 40 časova nedjeljno, a može trajati i duže pod uslovima određenim zakonom.

RAD SE VREDNUJE 
Instruktori ocjenjuju  rad osuđenog lica, njegove radne navike, zalaganje i odnos prema sredstvima rada. Njihova ocjena uvažava se tokom utvrđivanja mišljenja o ponašanju i vladanju  osuđenog lica tokom odlučivanja o rekvalifikaciji, to jest raspoređivanja u povoljniju kvalifikacionu grupu.

PRAVO NA ODMOR     
Osuđeno lice ima pravo na dnevni, nedjeljni i godišnji odmor, shodno opštim propisima. Godišnji odmor traje 18 radnih dana. Pravo na godišnji odmor osuđeno lice stiče poslije šest mjeseci neprekidno provedenih na radu, srazmjerno vremenu provedenom na radu. Svaki mjesec proveden na radu podrazumijeva dan i po godišnjeg odmora.

KONTAKTI SA SPOLJNIM SVIJETOM     
Nakon smještaja u KPD osuđeno lice ima pravo da o tome obavijesti porodicu.
Osuđenom licu dozvoljeno je da se dopisuje ili razgovara telefonom sa rodbinom, prijateljima, pravnim zastupnicima, tijelima državne vlasti, organizacijama za zaštitu ljudkih prava, Zaštitnikom ljudskih prava i diplomatsko-konzularnim predstavnikom svoje zemlje. Dozvoljene su i posjete prema pravilima kućnog reda.  Posjete traju sat vremena.  

SLOBODNO VRIJEME    
U  KPD-u postoje prostorije za korišćenje slobodnog vremena. Moguće je u sklopu slobodnih aktivnosti vježbati, rekreirati se, čitati knjige i štampu, gledati tv programa, učiti, slikati ili izrađivati rezbarije. Osuđeno lice ima pravo na boravak na otvorenom.

ZDRAVSTVENA ZAŠTITA   
Zdravstvena zaštita osuđenog lica organizuje se na nivou Zavoda, a pruža se u  Specijalnoj bolnici i  ambulantama organizacionih jedinica. Ako na nivou Zavoda ne postoje uslovi za uspješno liječenje određenih bolesti osuđeno lice upućuje se u javnu zdravstvenu ustanovu  u kojoj postoje odgovarajući uslovi.
Ljekarski pregled u zdravstvenim prostorijama u Zavodu vrši se svakim radnim danom prema posebnom rasporedu.  

ODBIJANJE UZIMANJA HRANE     
Ako osuđeno lice odbija uzimanje hrane ili tečnosti ljekar će organizovati konstantno praćenje opšteg zdravstvenog stanja i vitalnih funkcija tog lica i svakodnevno izvještavati direktora Zavoda o njegovom zdravstvenom stanju. Ako osuđeno lice neuzimanjem hrane ili tečnosti  dovede svoj život u opasnost, prema njemu se mogu i bez njegovog pristanka  primijeniti odgovarajuće medicinske mjere po nalogu ljekara.

TESTIRANJE NA DROGU       
U slučaju sumnje na zarazne bolesti, ili uzimanje opojnih droga i psihoaktivnih supstanci osuđeno lice može biti   testirano uzimanjem krvi ili urina prema pravilima medicinske struke,  odnosno korišćenjem odgovarajućeg testa.

PRIMJERENO PONAŠANJE SE NAGRAĐUJE          
Z
a primjerno ponašanje i zalaganje na radu, kao i iz  drugih razloga tretmana, direktor Zavoda, odnosno lice koje on ovlasti, može osuđenom licu davati nagrade:

  • prošireno pravo posjeta
  • posjete bez potrebnog nadzora
  • posjete van prostorija KPD-a
  • slobodan izlazak u grad
  • korišćenje vikenda u krugu porodice
  • odsustvo do sedam dana u toku jedne godine
  • djelimično ili potpuno korišćenje godišnjeg odmora van prostorija Zavoda.

Nagrade se mogu dodijeliti najviše jednom mjesečno.
Prošireno pravo posjeta podrazumijeva  više posjeta, širi krug posjetilaca i duže trajanje posjeta. 
Osuđeno lice koje se ističe primjernim ponašanjem i radom, a izuzetno kada mora rješavati neodložne poslove, dobiće nagradu slobodnog izlaska u grad.  Izlazak može trajati najviše  12 časova, a može se dodijeliti najviše četiri puta u toku kalendarske godine.
Nagrada korišćenja vikenda u krugu porodice koristi  se od petka u 14,00 časova do nedjelje u 20,00 časova, a može se dodijeliti najviše četiri puta u toku kalendarske godine.
Odsustvo do sedam dana u toku godine može se osuđenom licu dodijeliti  jednom u toku kalendarske godine u neprekidnom trajanju.
Nagrada djelimično ili potpuno korišćenje godišnjeg odmora van prostorija Zavoda, može se dodijeliti jednom u toku kalendarske godine.
Za osuđeno lice koje je izvršilo  krivično djelo sa smrtnom posljedicom prije korišćenja nagrada koje podrazumijevaju napuštanje KPD-a obavezno će se tražiti provjera sa terena od nadležnog organa unutrašnjih poslova i Centra za socijalni rad u mjestu prebivališta. Ako je provjera negativna, tom licu se neće dodijeliti nagrada, a naredna provjera će se tražiti poslije šest mjeseci od dana dobijanja provjere.
Nagrada se daje posebnim rješenjem. Prilikom korišćenja nagrada osuđeno lice pored rješenja nosi i »osuđeničku legitimaciju«. Osuđeno lice dužno je da se po dolasku u mjesto korišćenja nagrade prijavi organu unutrašnjih poslova,  kao i da se kod istog organa odjavi prilikom odlaska na dalje izdržavanje kazne. Ukoliko se uredno ne prijavi odnosno odjavi, čini teži disciplinski prekršaj.

KRŠENJE PRAVILA  JE KAŽNJIVO     
Tokom izdržavanja kazne  osuđeno lice dužno je da se ponaša u skladu sa Zakonom o izdržavanju kazne zatvora, propisima donesenim na osnovu tog zakona, Kućnim redom, a obavezan je i da izvršava naredbe ovlašćenih lica. Suprotno ponašanje se sankcioniše disciplinskom mjerom.
 Za povrede odredbi Kućnog reda osuđeno lice može biti disciplinski kažnjeno.

Lakše disciplinske povrede su:
 

  • narušavanje mira
  • nepoštovanje Pravila o ponašanju u stacionaru
  • posjedovanje ili uzimanje lijekova bez posebnog ljekarskog odobrenja
  • pripremanje hrane na radnom mjestu ili dnevnom boravku
  • neovlašćeno kontaktiranje sa drugim osobama
  • dolaženje i obraćanje kod službenih osoba bez odobrenja i najave
  • posjedovanje i korišćenje novca
  • zanemarivanje i izbjegavanje radnih obaveza
  • neuredno održavanje boravišnih prostorija i lične higijene
  • podstrekavanje drugog osuđenog lica na izvršenje lakšeg disciplinskog       prekršaja.

Teže disciplinske povrede su:

  • vrijeđanje, klevetanje ili nepristojno ponašanje
  • zagađivanje životnog prostora i znatnije zanemarivanje kolektivne i lične higijene
  • ugrožavanje zdravlja samopovrijeđivanjem
  • kretanje ili boravak u nedozvoljenom prostoru
  • bavljenje hazardnim igrama
  • podučavanje o načinu izvršenja krivičnih djela
  • neprijavljivanje organu MUP-a
  • neodjavljivanje prilikom korištenja nagrada van prostorija Zavoda
  • neopravdano kašnjenje sa korišćenja nagrada van prostorija Zavoda
  • uzastopno ponavljanje tri ili više lakših disciplinskih prekršaja
  • nedozvoljena trgovina i trampa
  • nedozvoljena proizvodnja, posjedovanje nedozvoljenih stvari i predmeta (mobilni telefon )
  • prevara ili obmanjivanje
  • odbijanje testiranja na psiho-aktivna sredstva i zarazne bolesti
  • nepostupanje po naredbi službenog lica
  • učestovanje u tuči i nanošenje tjelesnih povreda
  • prinudno zadržavanje bilo koje osobe protiv njene volje
  • krađa tuđih stvari i predmeta
  • oštećenje ili uništavanje tuđe imovine
  • oštećenje ili uništavanje stanbenih i radnih zgrada i prostorija
  • traženje iznude, ucjenjivanje, učestvovanje u pobuni lica lišenih slobode
  • sprječavanje ovlašćenog lica u vršenju službene radnje
  • učestovanje u grupi koja sprječava ovlašćeno lice u vršenju  službene radnje
  • pozivanje na aktivan ili pasivan otpor
  • nasilničko ponašanje
  • posjedovanje oružja i sredstava  namijenjenih za ugrožavanje života i tijela
  • nabavljanje, posjedovanje i uzimanje opojnih droga ili alkohola
  • omogućavanje uživanja opojnih droga ili akohola
  • podstrekavanje drugog osuđenog lica na izvršenje težeg disciplinskog prekršaja
  • pripremanje i organizovanje pobune lica lišenih slobode
  • pripremanje, organizovanje, pokušaj ili bjekstvo lica lišenih slobode
  • omogućavanje bjekstva licima lišenih slobode.

Teži disciplinski prekršaj je i svako ponašanje koje je krivično  djelo  za koje se goni po službenoj dužnosti.
Za lakšu disciplinsku povredu osuđeno lice biće ukoreno ili će mu biti zabranjeno primanje pošiljki u roku od tri mjeseca.  
Za težu disciplinsku povredu osuđenom licu se mogu izreći kazna upućivanje u samicu od jednog do 30 dana poslije izvršenja radne obaveze i upućivanje u samicu do 30 dana. 
Disciplinske kazne mogu usloviti gubljenje prava na nagradu u periodu od četiri mjeseca do godinu dana.
Osuđeno lice koje prouzrokuje materijalnu štetu za vrijeme izdržavanja kazne zatvora obavezno je da štetu nadoknadi.

KAZNE SLIJEDE NAKON DISCIPLINSKOG POSTUPKA 
Disciplinske kazne izriču se u disciplinskom postupku.  Postupak se pokreće diciplinskom prijavom u pisanoj formi, a podnosi je ovlašćeno lice. Postupak vodi i odluke donosi nečelnik. Osuđeno lice mora,  prije davanja izjave, biti upoznato sa navodima iz disciplinske prijave. Može tražiti pomoć advokata u disciplinskom postupku kojim se izriče mjera  upućivanja u samicu. Advokata može imati po svom izboru i o svom trošku. Ukoliko nema svog advokata  zastupaće ga službeno lice ovlašćeno za pružanje pravne pomoći. Prije izricanja kazne osuđeno lice biće saslušano, njegova odbrana provjerena, pribavljen izvještaj o radu i vladanju, kao i ljekrsko uvjerenje, ako je potrebno. 
Protiv rješenja u disciplinskom postupku osuđeno lice može podnijeti žalbu direktoru. 

KADA SE PRIMJENJUJU SREDSTAV PRINUDE?               
Zakon i podzakonski akti omogućavaju službenicima obezbjeđenja da u određenin sitacijama primjenjuju sredstva prinude poput:

  • fizička snaga
  • vezivanje
  • izdvajanje
  • gumena palica
  • šmrkovi sa vodom
  • hemijska sredstava
  • vatreno oružje

Prinuda se primjenjuje samo kad je neophodno da se spriječi:

  • bjekstvo
  • fizički napad na službeno ili osuđeno lice
  • povrijeđivanje drugih lica
  • samopovrijeđivanje
  • prouzrokovanje materijalne štet
  • otpor zakonitom neređenju službenika

IZVRŠENJE KAZNE ZATVORA MOŽE BITI PREKINUTO        
Prekid izvršenja kazne znači privremeno otpuštanje iz KPD-a. Vrijeme prekida izvršenja kazne ne računa se u izdržanu kaznu. Molbu za prekid podnosi osuđeno lice ili  predlaže direktor Zavoda. Rješenje o prekidu izvršenja kazne donosi ministar pravde, po pribavljenom mišljenju direktora ZIKS-a.
Ministar pravde može dozvoliti prekid izvršenja kazne u slučaju teške bolesti osuđenog lica i nemogućnosti liječenja u Zavodu,  u slučaju kada osuđeno lice postaje jedini obavezan da izdržava članove najuže porodice a koji nijesu u stanju da se sami brinu o sebi, kao i slučaju kada ostaje jedini radno sposoban u porodici da  obavi ili dovrši neodložne sezonske radove, radove izazvane elementarnim nepogodama ili kojim drugim nepredvidivim događajima.
Prekid izvršenja kazne dozvoliće se i na zahtjev državnog tužioca kada je podnio zhtjev za zaštitu zakonitosti  ili kada je određen pritvor zbog osnovane sumnje da je osuđeni počinio krivično djelo.
U slučaju prekida zbog liječenja dostavlja se i nalaz i mišljenje ljekara.                    

MOGUĆE JE DOBITI USLOVNI OTPUST        
Osuđenik koji je izdržao dvije trećine, a izuzetno polovinu, kazne zatvora ili kazne zatvora od 40 godina, može biti uslovno otpušten sa izdržavanja kazne, ako se u toku izdržavanja kazne toliko popravio da se može sa osnovom očekivati da će se na slobodi dobro vladati, a naoričto da do isteka vremena za koji je izrečena kazna neće činiti novo krivično djelo. Pri ocjeni da li će osuđeni biti uslovno otpušten uzima se u obzir njegovo vladanje za vrijeme izdržavanja kazne, izvršavanje radnih obaveza s obzirom na njegovu radnu sposobnost kao i druge okolnosti koje pokazuju da je postignuta svrha kažnjavanja.
O uslovnom otpustu osuđenih lica odlučuje Komisija za uslovni otpust, koju obrazuje ministar pravde. Komisiju sačinjavaju predstavnici Vrhovnog suda, Državnog tužioca, Ministrstva unutrašnjih poslova, Ministarstva zdravlja, ministar pravde i direktor Zavoda. Komisija odlučuje na osnovu prijedloga Zavoda, molbe osuđenika ili člana njegove familije. U slučaju odbijanja predloga ili molbe za uslovni otpust, novi prijedlog ili molba ne može se podnijeti prije isteka tri mjeseca, ako se radi o kazni zatvora do dvije godine ili šest mjeseci, ako se radi o dužoj kazni zatvora računajući od dana donošenja rješenja kojim je predlog ili molba odbijena.
I direktor Zavoda ima pravo da osuđeno lice koje se primjereno ponaša, zalaže na radu i aktivno učestvuje u drugim korisnim poslovima uslovno otpusti do šest mjeseci prije isteka kazne, ako je već izdržao tri četvrtine kazne.
Uslovni otpust traje do isteka vremena za koje je kazna izrečena. Ako osuđeni na uslovnom otpustu učini novo krivično djelo sud će opozvati uslovni otpust.             

ŠTA JE AMNESTIJA I KO JE DAJE           
Pravo na davanje amnestije pripada najvišem predstavničkom tijelu, Skupštini Crne Gore. Akt o amnestiji donosi se u formi zakona. To je opšti akt koji se odnosi na više lica koja poimenično nijesu određena.
Licima koja su obuhvaćena aktom amnestije daje se oslobađanje od krivičnog gonjenja ili potpuno ili djelimično oslobađanje od izvršenja kazne, zamjenjuje se izrečena kazna blažom kaznom, daje se rehabilitacija ili se ukudaju pojedine ili sve pravne posljedice osude.
Opštim aktom o amnestiji mogu se amnestirati lica pravosnažno osuđena na određeno krivično djelo, nezavisno od visine izrečene kazne  ili lica osuđena na određenu kaznu bez obzira o kojem djelu je riječ.
Amnestija se može dati, u načelu, svakom licu pa i onom ko je  već ranije bio djelimično amnestiran. Lice kojem se daje amnestija ne može je odbiti, jer je to akt nadležnog organa koji se donosi u opštem interesu i ne može biti uslovljen voljom pojedinca.

POMILOVANJE
Aktom o pomilovanju poimenično se određenom licu daje oslobođenje od krivičnog gonjenja ili potpuno ili djelimično oslobađanje od izvršenja krivične  kazne, zamjenjuje se izrečena kazna blažom kaznom ili uslovnom osudom, daje se rehabilitacija, određuje se kraće trajanje određene pravne posljedice osude ili se ukidaju pojedine  ili sve pravne posljedice osude.
Akt o pomilovanju donosi predsjednike države.
Pomilovanje se uvijek odnosi na poimenično određeno lice, jedno ili više. To znači da se u aktu o pomilovanju mora izričito naznačiti kome se ono daje i u čemu se sastoji. Postupak o pomilovanju najčešće se pokreće na molbu osuđenog lica koja su na to ovlašćena, kao na primjer bračni drug osuđenog lica, srodnici po krvi u prvoj liniji, brat i sestra, usvojilac i usvojenik, stralac. U određenim slučajevima postupak za pomilovanje može se pokrenuti i po službenoj dužnosti.. Pomilovanje može zahtijevati svako osuđeno lice, bez obzira zbog kojeg je krivičnog djela osuđeno i na koju sankciju. Jednom dato pomilovanje ne može se opozvati. Kada je nadležni organ donio taj akt on kasnije ne može preispitivati njegovu cjelishodnost.           

OTPUST NAKON IZDRŽANE KAZNE ZATVORA     
Osuđeno lice se otpušta onog dana kada mu ističe kazna. Ako posljednji dan izdržavanja kazne pada u nedjelju, državni  ili vjerski praznik to lice se otpušta u subotu ili posljednjeg radnog dana koji prethodi državnom ili vjerskom prazniku.  Prije otpuštanja iz Zavoda osuđeno lice pregleda ljekar, radi utvrđivanja zdravstvenog stanja. Ako je osuđenom licu po otpuštanju potrebna pomoć, prije otpuštanja izvještava se o tome Centar za socijalni rad u mjestu prebivališta tog lica. Prilikom otpuštanja iz Zavoda, licu koje se otpušta daje se otpusni list, a Zavod o otpuštanju obavještava nadležni sud i nadležni organ MUP-a.